ARTYKUŁ PRZEGLĄDOWY
Bezpieczeństwo morskie państwa jako kategoria typologiczna bezpieczeństwa narodowego
Więcej
Ukryj
1
Katedra Operacji Morskich / Zakład Wsparcia, Akademia Marynarki Wojennej, Polska
A - Koncepcja i projekt badania; B - Gromadzenie i/lub zestawianie danych; C - Analiza i interpretacja danych; D - Napisanie artykułu; E - Krytyczne zrecenzowanie artykułu; F - Zatwierdzenie ostatecznej wersji artykułu
Data nadesłania: 01-06-2021
Data ostatniej rewizji: 27-06-2021
Data akceptacji: 20-07-2021
Data publikacji: 20-07-2021
Autor do korespondencji
Marcin Zięcina
Katedra Operacji Morskich / Zakład Wsparcia, Akademia Marynarki Wojennej, Śmidowicza 69, 81-127, Gdynia, Polska
SLW 2021;54(1):25-42
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
W pracy przedstawiono oryginalne podejście do problematyki modelowania bezpieczeństwa morskiego, które powszechnie jest traktowane jako jedna z wielu kategorii dominującego w teorii i praktyce bezpieczeństwa narodowego. We wstępnie zarysowano elementy teorii bezpieczeństwa i podstawowe jego definicje. Podjęto także dyskusję na niekończący się problem rozłączności/tożsamości bezpieczeństwa narodowego i bezpieczeństwa państwa. Dla tytułowego bezpieczeństwa morskiego zostały wyspecyfikowane zasadnicze rodzaje zagrożeń powodujących jego destrukcję. Szczególną uwagę zwrócono na wielowymiarowość bezpieczeństwa morskiego i związane z tym podziały typologiczne oraz konsekwencje prawno-międzynarodowe. Nakreślono zasadnicze przesłanki, zgodnie z którymi bezpieczeństwo morskie jest uważane za pojęcie wieloznaczne, o znaczeniu ogólnoświatowym i transgranicznym. Nie odnosi się ono do żadnego konkretnego podmiotu, którego interesy mogą być w jakimś stopniu zagrożone, lecz do całego środowiska morskiego, będącego kategorią wspólną dla wszystkich uczestników życia międzynarodowego. Określa ono ogólne warunki korzystania z przestrzeni i obszarów morskich przez rozmaite podmioty krajowe, międzynarodowe, a także komercyjne, publiczne i niepubliczne – zgodnie z pewnymi zasadami przestrzegającymi uniwersum bezpieczeństwa. W zakończeniu wskazano główne podmioty i organa administracyjne kształtujące wymagane standardy bezpieczeństwa w wymiarze krajowym i międzynarodowym. Główna teza pracy orzeka, iż bezpieczeństwo morskie jako kategoria rodzajowa bezpieczeństwa narodowego w istotny sposób wpływa na wiele rodzajów bezpieczeństwa przedmiotowego, a tym samym na ogólny poziom bezpieczeństwa narodowego każdego państwa nadbrzeżnego. W dobie globalizacji bezpieczeństwo morskie, obok bezpieczeństwa ekonomicznego, społecznego, gospodarczego, informacyjnego, energetycznego i wielu innych, jest jednym z kluczowych komponentów bezpieczeństwa narodowego i bezpieczeństwa państwa. Ranga i znaczenie bezpieczeństwa morskiego w miarę ekspansji cywilizacyjnej człowieka będzie coraz bardziej poddawana presji różnych czynników gospodarczych, społecznych, politycznych, a także ekologicznych. Precyzyjne antycypowanie i eliminowanie kluczowych wyzwań i czynników zagrożeń może być głównym kryterium stabilizacji bezpieczeństwa morskiego, tak bardzo istotnego w kształtowaniu współczesnego bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego.
REFERENCJE (32)
1.
Biernat, M., Kwaśniewska-Wróbel, J., Skowron, M. (red.), 2017. Strategiczna koncepcja bezpieczeństwa morskiego Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa–Gdynia: Biuro Bezpieczeństwa Narodowego.
2.
Bralczyk, J., 2005. Słownik 100 tysięcy potrzebnych słów, Warszawa: WN PWN.
3.
Brzeziński, m., 2009. Kategorie bezpieczeństwa, [w:] S. SuLowski, M. Brzeziński (red.), Bezpieczeństwo wewnętrzne państwa. Wybrane zagadnienia, Warszawa: Elipsa.
4.
Dworecki, S., 2002. Zagrożenia bezpieczeństwa państwa, Warszawa: AON.
5.
Ficoń, K., 2020. Propedeutyka bezpieczeństwa. Filozofia, nauka, fenomen, Warszawa: BEL Studio.
6.
Ficoń, K., 2020. Bezpieczeństwo narodowe i jego typologie, Warszawa: BEL Studio.
7.
Ficoń, K., 2019. Bezpieczeństwo ekonomiczne jako spiritus movens skutecznych strategii kształtowania bezpieczeństwa sektorowego, [w:] A. Reiwer-Kaliszewska, C. Tatarczuk, J. Tomaszewski, W. Wosek (red. nauk.), 2020. Ekonomiczne i prawne aspekty zarządzania bezpieczeństwem gospodarczym, Gdynia–Pelplin: Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. E. Kwiatkowskiego w Gdyni, Gdynia: Wydawnictwo Bernardinum.
8.
Ficoń, K., 2007. Inżynieria zarządzania kryzysowego. Podejście systemowe, Warszawa: BEL Studio.
9.
Grocki, R., 2012. Zarządzanie kryzysowe. Dobre praktyki, Warszawa: Difin.
10.
Karp, J., 2009. Bezpieczeństwo państwa, [w:] S. Grabowska, R. Grabowski, G. Skrzydło (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz Encyklopedyczny, Warszawa: Wolters Kluwer.
11.
Kopacz, Z., Morgaś, W., Urbański, J., 2006. Próba przedstawienia zasad stosowania formalnej oceny bezpieczeństwa morskiego (FSA), Zeszyty Naukowe, Gdynia: Akademia Marynarki Wojennej, Rok XLIX, Nr 2 (173).
12.
Kopacz, Z., Morgaś, W., Urbański, J., 2006. Materiały Konferencyjne: Międzynarodowa Konferencja Nawigacyjna NAVSUP „Rola nawigacji w zabezpieczeniu działalności ludzkiej na morzu”, Akademia Marynarki Wojennej, Gdynia, 15-17 listopada 2006 r.
13.
Korycki, S., 1994. System bezpieczeństwa Polski, Warszawa: AON.
14.
Koziej, S., 2011. Bezpieczeństwo: istota, podstawowe kategorie i historyczna ewolucja, Bezpieczeństwo Narodowe, Nr II 2011/18.
15.
Kulisz, Z., 2009. Bezpieczeństwo państwa w ujęciu systemowym, Radom: Wydawnictwo Reprograf.
16.
Leszczyński, T., 2004. Kierowanie zarządzaniem kryzysowym w państwie, Myśl Wojskowa, Nr 1/2004, Oddział PAN w Gdańsku.
17.
Makowski, A., 2013. Czy regulacje konwencji o prawie morza z 1982 roku są właściwe w zakresie szeroko rozumianego bezpieczeństwa na morzu, Prawo Morskie, T. XXIX.
18.
Markiewicz, Z., 2014. Pojęcie i charakter bezpieczeństwa morskiego, Obronność – Zeszyty Naukowe Wydziału Zarządzania i Dowodzenia Akademii Obrony Narodowej, Nr 1(9), 114-128.
19.
Sołkiewicz, H. (red.), 2012. Operacyjno-taktyczny leksykon morski, T. 1, Gdynia: Akademia Marynarki Wojennej.
20.
Rutkowski, C., 1995. Bezpieczeństwo i obronność: strategie-koncepcje-doktryny. Zeszyty Naukowe, Nr 1, Warszawa: Akademia Obrony Narodowej.
21.
Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego, wydanie 4, 2002. Warszawa: Akademia Obrony Narodowej.
22.
Szubrycht, T., 2008. Leksykon bezpieczeństwa morskiego, Gdynia: Akademia Marynarki Wojennej.
23.
Szubrycht, T., 2006. Współczesne aspekty bezpieczeństwa państwa, Zeszyt Naukowy, Nr 4(167), Gdynia: Akademia Marynarki Wojennej.
24.
Szulczewski, A., 2013. Bezpieczeństwo morskie, [w:] A. Urbanek (red. nauk.), Wybrane problemy bezpieczeństwa. Dziedziny bezpieczeństwa, Słupsk: Wydawnictwo Społeczno-Prawne, 311-328.
25.
Taylor, M.T., Taylor, W.J., 1981. American National Security: Policy and Process, Baltimore.
26.
Urbański, J., Morgaś, W., Kopacz, Z., 2016. Bezpieczeństwo morskie i ochrona żeglugi oraz zarządzanie nimi. Próba identyfikacji i specyfikacji przedmiotu. Dostępne pod adresem:
http://hydrografpolski.pl/wp-c...& Kopacz .pdf [dostęp 10 maja 2019].
27.
Ustawa z dnia 18 września 2001 r. Kodeks morski (Dz. U. 2001 nr 138 poz. 1545).
28.
Ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. 2011 nr 228 poz. 1368, z późn. zm.).
29.
Wiśniewski, B., 2013. System bezpieczeństwa państwa. Konteksty teoretyczne i praktyczne, Szczytno: Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie.
30.
Zięba, R., 1999. Instytucjonalizacja bezpieczeństwa europejskiego. Koncepcje – struktury – funkcjonowanie, Warszawa: Scholar.